Để chế tác một bức tượng chân dung bằng đồng hoặc bằng thạch cao trước tiên người thợ phải tạo khuân mẫu trên nền đất sét . Đất sét là chất liệu mềm nên thêm bớt điều chỉnh từng chi tiết nhỏ của khuân mặt theo hình mẫu là việc rất đơn giản Khác với Gỗ sự đòi hỏi phải chính xác tuyệt đối chỉ cần sai sót một lỗi nhỏ coi như vứt cả khối gỗ vì trên thực tế một bức tượng chân dung đẹp thành công luôn là sự liền mạch không thể có cái Tai hoặc chiếc Mũi chắp ghép được vậy nên sự chỉnh sửa ở đây là không thể …
Với tượng chân dung gỗ vì sự tỉ mỉ kỹ xảo nên giá ngày công nghệ nhân thường tính rất cao cùng việc khi hoàn thành người chơi lưu giữ nó tới hàng trăm năm cho con cháu sau này thưởng lãm vậy nên gỗ làm Tượng luôn đòi hỏi loại gỗ rất tốt . giá trên thị trường một phiến gỗ hộp như gỗ cẩm lai gỗ Trắc kích thước làm tượng chân dung tỷ lệ như người thật giá tới vài chục triệu cá biệt nếu là gỗ Sưa cũng lên tới cả trăm triệu . Phàm đã là gỗ tốt ngoài bề mặt nhìn rất nạc lõi nhưng khi chế tác tận sâu trong vẫn luôn có khuyết tật như chấm đen hoặc lang vàng vệt nứt thủng do mọt nước … Ở pho tượng chân dung tiêu chuẩn luôn phải để mộc . thứ nhất khoe chất gỗ tốt thứ hai để người xem luôn thấy khuân mặt là sự hoàn chỉnh không chỉnh sửa chắp ghép vậy nên một vệt lang một nốt đen là không thể . Về tướng pháp phàm chỉ một nốt ruồi nhỏ đóng lạc hãm sai vị trí trên khuân mặt tính cách con người ấy đã thay đổi hoàn toàn nhất là với người thuê tạc tượng không ai chập nhận một cái thẹo hay một nốt ruồi to đùng trên khuân mặt vốn chơn chu không tì vết của mình ấy vậy nên ở hoàn cảnh đen đủi đó người thợ coi như làm không công vì phải vứt oan cả khối gỗ . Tượng chân dung Đạt Ma chân dung quan công và những nhân vật thần thánh được xây dựng theo tưởng tượng của người xưa nên mỗi nghệ nhân tạc một vẻ thường nhác nhác giống nhau khi gặp sự cố về gỗ hoặc tạc chưa được giống với hình ảnh mẫu Họ có thể đem sơn hoặc bán rẻ nhưng với tượng chân dung tạc theo đơn đặt hàng có cho không cũng chẳng ai lấy vì họ chả mang cái đầu gỗ của một người xa lạ về nhà làm gì …
Gỗ phổ thông để làm tượng chân dung ưu việt nhất vẫn là cẩm lai .Gỗ cẩm lai mầu sáng vân đẹp gỗ tốt độ ổn định cao giữ được mầu sắc ban đầu rất lâu kế đến là trắc nhược điểm lớn nhất của trắc nhanh xuống mầu nhanh chi sau mây chục ngày nên khuân mặt chân dung thâm đen kém nhuận sắc . Mun thuộc dòng gỗ tốt nhưng tối kỵ khi đục tượng chân dung vì mầu gỗ đen xì đầy vằn vện và cũng chả ai muốn bỏ tiền ra để có khuân mặt giống Bao Công cả ….
Ở tranh ảnh truyền thần thay vì một chiều không gian khi chế tác. tượng chân dung diễn tả đủ đủ năm mặt trước sau phải trái và trên vậy ngoài việc ngồi trực tiếp trước nghệ nhân để họ đo đạc sờ nắn thì phải chụp và phóng to bốn bức ảnh chụp sau gáy đỉnh đầu trực diện và nghiêng cùng với số đo chuẩn của mũi miệng tai mắt chính xác tới từng cm . Tóc người nhất là nam giới người đầu hói người một khoáy kẻ hai khoáy chân tóc cao thấp chả ai giống ai nên ảnh chụp sau và đỉnh đầu và sau gáy là không thể bỏ qua . Ở trường hợp người quá cố gia đình chỉ con lưu lại được một tấm ảnh trực diện khi ấy để hoàn thiện phần khuất người nghệ nhân phải đo tỉ lệ tai gáy mắt mũi của người thân và kết hợp cùng họ điều chỉnh sao cho hài hòa và chính xác giống với khuân mẫu nhất …
Đôi mắt trong một pho tượng gỗ chân dung được biết đến với sự tỉ mỉ phức tạp làm lên sự thành bại của tác phẩm . Con ngươi đen thay vì tô bằng sơn hoặc bút dạ giữa mắt được khoét sâu hình nón gỗ mun tìm đoạn rễ nhỏ cỡ ngón tay cắt ngang rễ , gỗ mun mầu đen có vòng sinh trưởng mầu trắng nhạt tựa như đồng tử của con ngươi khi lắp vào mắt tao sự linh động như người sống vậy … Ở một số khách cầu kì kỹ tính lông mi lông mày tóc thậm trí là lông mũi cũng được làm bằng gỗ liền khối để chế tác những tác phẩm như vậy đòi hỏi rất nhiều công sức và tính hiệu quả không cao vì tính chất tượng chân dung thường để bàn làm việc hoặc bàn thờ thay vì úp vào lồng kính bảo quản quanh năm suốt tháng nên sự va chạm cọ sát thường xuyên râu tóc lông mi gãy rụng nham nhở nhìn khác nào thổ phỉ …
Làm tượng chân dung cũng nhiều luật bất thành văn ví dụ làm chân dung người cười giá khác người mím mồm nghiêm nghị giá khác , người đeo kính đeo nữ trang một giá người mặc áo người cởi trần một giá . Đại đa số người tạc tượng chân dung là người già người quá cố . các cụ các mẹ ngày trước răng vẩu răng chìa răng cài mả cái còn cái mất lại ăn trầu thuốc nên Miệng đỏ lòm tạc được thêm cho các cụ một chiếc răng bằng gỗ vào tượng chân dung còn đắt hơn cả ra bác sĩ nha khoa làm bằng xương nhân tạo lúc các cụ còn sống mà để diễn tả một sợi dây truyền một chuỗi tràng hạt một chiếc cổ áo the khăn xếp với những nếp gấp mềm mại chính xác sống động ngươi nghệ nhân phải bỏ ra thêm rất nhiều ngày công rồi quy ra tiền . kết luân để tiết kiệm hiệu quả khi tạc tượng gỗ chân dung bắt các cụ mím mồm hết lại cởi trần rồi tháo trang sức ra …
Trên thị trường Thợ làm tượng chân dung bằng đồng bằng thạch cao thì nhiều nhưng thợ làm chân dung gỗ thành công thì chỉ đếm trên đầu ngón tay vì trong thực tế sự sinh tử xác suất thắng thua của chế tác tượng chân dung gỗ là rất lớn .
Tượng phật di lạc quan âm những nhân vật phổ thông sinh ra từ làng nghề một năm một người thợ tạc ra cả trăm pho mà pho nào cũng giống pho nào nên sự thành công rất dễ hiểu … Với tượng chân dung theo đơn đặt hàng luôn là sự mới lạ mỗi khuân mặt mang một phong cách mà cả đời không làm lại lần nữa …
Ngoài năng khiếu gia truyền đúc kết từ làng nghề người nghệ nhân tạc chân dung gỗ phải được đào tạo qua trường lớp về mỹ thuật và một yếu tố quan trọng nhất là tính kiên trì cộng với năng lực sự sáng tạo của tuổi trẻ .
Gừng càng già càng cay điều ấy luôn là sự tôn vinh của lớp trẻ dành cho các nghệ nhân Cha chú . Nhưng trong giới điêu khắc thì không vậy nhât là với tượng gỗ chân dung .Với đôi mắt kèm nhèm dưới cặp kính lão dày cộm trên chiếc lưng còng cùng chân tay run lẩy bẩy không thể loay hoay bên khúc gỗ cả tháng trời cũng nhưng chi tiết nhỏ li ti chỉ va nhẹ đã gãy vỡ …
Theo Nghệ thuật điêu khắc
Tượng Gỗ Bảo Hà 